Równia pod Śnieżką może pomóc w ustaleniu granicy antropocenu
2 października 2026, 10:57Torfowisko w Karkonoszach może pomóc wyznaczyć początek nowej epoki geologicznej. Tak przynajmniej uważają Colin N. Water i Jan Zalasiewicz z University of Leicester oraz ich zespół, którzy na łamach Nature Reviews Earth & Environment wskazali Równię pod Śnieżką jako jedno z trzech miejsc proponowanych stanowisk pomocniczych służących rozpoznaniu granicy antropocenu. W tamtejszym torfowisku zachowały się bowiem ślady przemian, które w połowie XX wieku objęły całą planetę.
Ołów pomoże w odczytaniu zwęglonych starożytnych zwojów?
18 września 2026, 08:06Douglas Seiler z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley (UC Berkeley) i Jacob Michael LaManna z amerykańskiego Narodowego Instytutu Standardów i Technologii (NIST) oraz ich zespół postanowili sprawdzić, w jaki sposób można odczytać zwęglone zwoje papirusowe, których atrament zawiera ołów. Stworzyli więc własne zwoje. Papirus i kalamusy (pióra trzcinowe) kupili w Egipcie, a w Japonii nabyli tradycyjny atrament węglowy. Do atramentu dodali azotan ołowiu i zatrudnili studentów, by na papirusie wypisali cytaty z „Gwiezdnych wojen”, Biblii i serialu z lat 60. Następnie papirusy zwinęli, włożyli do pojemnika i poddali działaniu wysokich temperatur, by zwęglić papirus na wzór słynnych zwojów z Herkulanum.
Wielkie modele językowe jako wirus poznawczy
7 września 2026, 08:51Sztuczna inteligencja pomaga pisać teksty, wyjaśnia trudne zagadnienia, podsuwa rozwiązania, oferuje gotowe odpowiedzi. Czy jej upowszechnienie może sprawić, że będziemy tracili zdolność do wykonywania tych czynności samodzielnie? Odpowiedź na to pytanie postanowił znaleźć międzynarodowy zespół naukowy, w skład którego wchodzili między innymi Ricard Solé z Universitat Pompeu Fabra, David C. Krakauer z Santa Fe Institute oraz Michael Levin z Uniwersytetu Harvarda.
Ruszył jeden z najczulszych wykrywaczy ciemnej materii
28 sierpnia 2026, 14:21Ponad 2 kilometry pod ziemią, w kanadyjskim laboratorium SNOLAB, rozpoczął prace jeden z najbardziej czułych instrumentów, jakie kiedykolwiek zbudowano na potrzeby poszukiwania ciemnej materii. SuperCDMS (Super Cryogenic Dark Matter Search) SNOLAB zbiera właśnie pierwsze dane naukowe. Na razie to faza wstępna, a właściwa kampania naukowa rozpocznie się w 2027 roku.
Plazma kwarkowo-gluonowa po zderzeniu lekkich jąder
25 sierpnia 2026, 08:29Cztery główne eksperymenty w Wielkim Zderzaczu Hadronów – ALICE, ATLAS, CMS i LHCb – niezależnie od siebie zdobyły dowody, że nawet zderzenia tak lekkich jąder jak tlenu czy neonu pozwalają na odtworzenie stanu materii, jaki panował we wszechświecie po Wielkim Wybuchu. Ten stan materii to plazma kwarkowo-gluonowa (QGP), substancja tak gorąca – ponad 100 000 razy cieplejsza niż wnętrze Słońca – że rozbija protony i neutrony na części składowe.
Badania z CERN-u rzucają wyzwanie popularnej teorii zachowania gluonów w jądrze atomu
12 sierpnia 2026, 11:24Chociaż kwarki są opisywane jako podstawowe cegiełki materii, niemal cała masa widzialnego wszechświata – od atomów w naszych organizmach po materię wewnątrz gwiazd – pochodzi tak naprawdę z energii gluonów i oddziaływań silnych, które łączą kwarki ze sobą. Zatem zrozumienie, jak gluony zachowują się wewnątrz jądra atomowego jest niezbędne do zrozumienia, jak materia nabywa masę i strukturę, mówi profesor fizyki i astronomii Daniel Tapia Takaki z University of Kansas, który pracuje przy eksperymencie ALICE w CERN-ie.
Jedne z najstarszych monet wikingów przyniosły zaskakujące informacje
17 czerwca 2026, 11:06W 2018 roku, podczas prac w okolicach Damhus na południe od duńskiego Ribe, odkryto coś wyjątkowego – 266 srebrnych wikińskich monet, które spoczywały w ziemi przez ponad tysiąc lat. Opublikowane właśnie wyniki ich analizy chemicznej i izotopowej rzucają nowe światło na początki wikińskiego systemu monetarnego oraz na zaskakująco dalekie połączenia handlowe wczesnośredniowiecznej Skandynawii.
Zagadka szczątków rozwiązana. Zidentyfikowano kolejnych członków zaginionej wyprawy
11 maja 2026, 10:03Była majowa noc 1859 roku, gdy brytyjski oficer marynarki Francis Leopold McClintock niemal się potknął o kości rozrzucone na Wyspie Króla Williama. Przy szczątkach znalazł dokumenty wystawione na Harry'ego Peglara, oficera z HMS Terror odpowiedzialnego za takielunek. Przez następne 166 lat naukowcy kłócili się, czy to naprawdę Peglar. Szczątki odziane były w resztki munduru, nie pasujące do stopnia Peglara. McClintock wiedział jedno, jego czwarta z kolei wyprawa poszukiwawcza zakończyła się – przynajmniej częściowym – sukcesem. Trafił oto na ślad zaginionej ekspedycji Franklina.
Niemcy potwierdzili autentyczność szczątków jednego z najważniejszych władców średniowiecza
25 marca 2026, 10:50Niemieccy naukowcy potwierdzili autentyczność szczątków jednego z najważniejszych władców średniowiecznej Europy. Badania z praktycznie stuprocentową pewnością dowiodły, że szczątki spoczywające w sarkofagu w katedrze w Magdeburgu należą do Ottona I Wielkiego, który w X wieku na nowo zdefiniował pojęcie władzy w Europie Zachodniej i Środkowej. Jednocześnie, niejako przy okazji, potwierdzono autentyczność szczątków Henryka II Świętego, jedynego niemieckiego władcy wyniesionego w średniowieczu na ołtarze. Otton i Henryk byli królami niemieckimi, pierwszym i ostatnim cesarzem rzymskim z dynastii saskiej (Ludolfingów).
To ostatni sezon LHC. Za cztery lata ruszy jeszcze potężniejszy akcelerator
9 marca 2026, 18:05Rozpoczął się ostatni sezon badawczy Wielkiego Zderzacza Hadronów (LHC). Zderzenia cząstek będą prowadzone jeszcze do końca czerwca. Wtedy akcelerator zostanie wyłączony na cztery lata. Gdy ruszy ponownie w 2030 roku będzie nosił nazwę HiLumi LHC (High-Luminosity LHC), czyli Wielki Zderzacz Hadronów o Wysokiej Świetlności. Restart akceleratora po zwyczajowej zimowej przerwie był rekordowo szybki. Nasze zespoły mają już duże doświadczenie, dobrze rozumieją maszynę. Z nadzieją patrzymy na ostatnie miesiące jej działania, mówi Matteo Solfaroli Camilocci odpowiedzialny za działanie zderzacza.
« poprzednia strona następna strona » 1 2 3 4 5 6 7 …
